Samenwonen
Een samenlevingscontract is een overeenkomst tussen personen die met elkaar (gaan) samenwonen. Door het contract ontstaat een wederzijdse zorgplicht tussen de partners, u bent dan over een weer verplicht bij te dragen in elkaars levensonderhoud. Hiervoor worden afspraken gemaakt over de huishoudkosten en de kosten van het opvoeden van kinderen. Gebruikelijk worden de kosten door de partijen naar evenredigheid van ieders inkomen gedragen.
Door het maken van een samenlevingscontract kunnen partners een gelijkstelling met gehuwden verkrijgen voor een aantal fiscale regelingen. Het fiscaal partnerschap zorgt ervoor dat u voor de Wet Inkomstenbelasting kunt schuiven met vermogensbestanddelen (toerekening van inkomsten en aftrekposten), zodat er een fiscaal voordeel ontstaat.
U bent automatisch fiscaal partner van elkaar, wanneer u aan de volgende voorwaarden voldoet:
- u bent fiscaal partner van elkaar indien u beiden op hetzelfde adres ingevolge de gemeentelijke basisadministratie (GBA) staat ingeschreven;
- u beiden meerderjarig bent;
- u samen een notarieel samenlevingscontract heeft afgesloten;
- u een kind heeft erkend danwel van wie een kind door de partner is erkend;
- u voor de toepassing van de pensioenregeling als partner bent aangemeld;
- u samen een woning heeft.
Daarnaast bent u ook fiscaal partner van elkaar indien u ingevolge de gementelijke basisadministratie (GBA) op hetzelfde adres staat ingeschreven en uit de relatie met de belastingplichtige een kind is geboren.
Tevens kunnen er in een samenlevingscontract allerlei afspraken worden gemaakt over gemeenschappelijk eigendom (inboedel en gezamenlijke bank- en girorekeningen). Daarnaast kunnen er afspraken worden gemaakt als het samenwonen eindigt door overlijden of het verbreken van de relatie.
Door een verblijvingsbeding op te nemen kun je ervoor zorgen dat indien één van de twee samenwoners overlijdt, de langstlevende partner het gehele eigendom verkrijgt van de voorheen gemeenschappelijke zaken, zoals de woning en inboedel.
Tevens zou er ook een meerwaardeclausule kunnen worden opgenomen. Dat houdt in dat bij de verkoop van de woning of bij eindiging van de gemeenschappelijke huishouding de waardestijging van de woning tussen beide partners bij helfte wordt verdeeld.
Van het gemeenschappelijke eigendom kunnen ook weer goederen worden uitgezonderd door een staat van aanbrengsten. Dit is een lijst waarop de samenwoners aangeven welke spullen zij in eigendom hebben en inbrengen op het moment dat het samenlevingscontract wordt getekend. Indien na het tekenen van het samenlevingscontract goederen privé worden aangeschaft, kan de staat van aanbrengsten worden bijgewerkt.
Testament
In het testament kan worden opgenomen wie u als erfgenamen wilt benoemen indien u gelijktijdig met of na uw partner komt te overlijden zonder achterlating van afstammelingen. Er kunnen specifiek benoemde erfgenamen in het testament worden opgenomen, bijvoorbeeld een stichting of bepaalde familieleden. Daarnaast kan er ook een regeling worden opgenomen die de vererving regelt als u gelijktijdig of na elkaar overlijdt.
In het testament kunt u tevens bepalingen opgenemn voor uw (nog te verwachten) kinderen. Zo kan er een voogdijbepaling worden opgenomen vor het geval u en uw partner gezamenlijk komen te overlijden. Deze bepaling komt te vervallen wanneer uw kind de leeftijd van 18 jaar bereikt. Daarnaast kan een beschermingsbewind ingesteld worden over het vermogen dat u nalaat, zodat deze er pas over kan beschikken wanneer het kind de leeftijd van bijvoorbeeld 23 jaar bereikt.
Daarnaast nemen we meestal nog andere bepalingen op, zoals de executeursbenoeming en de uitsluitingsclausule. De executeur is de persoon die an uw overlijden de nalatenschap zal afwikkelen. In eerste instantie wordt de partner benoemd, daarnaast kunt u ook zelf een opvolgende executeur aanwijzen. Met de uitsluitingsclausule wordt voorkomen dat het erfdeel dat door uw erfgenamen wordt verkregen in enige huwelijksgemeenschap zal vallen en moet worden gedeeld bij echtscheiding.
Erven
Als u iets uit een nalatenschap verkrijgt, dan dient u over de verkrijging (erfenis) belasting te betalen. Deze belasting wordt "erfbelasting" genoemd. Voor gehuwden en geregistreerde partners kent men voor de erfbelasting een vrijstelling van € 603.600,00. Daarnaast kent men voor gehuwden en geregistreerde partners een tarief van 10% over de eerste € 118.700,00 en een tarief van 20% over het meerdere.
Samenwoners zijn voor de erfbelasting vreemden van elkaar. Zij hebben voor de erfbelasting een vrijstelling van slechts € 2.012,00 en kennen een tarief van 30% over de eerste € 118.700,00 en een tarief van 40% over het meerdere.
Voor wat de erfbelasting betreft zijn er dus grote verschillen tussen gehuwden en geregistreerde partners enerzijds en samenwoners anderzijds. Echter, kunt u ook in aanmerking komen voor de lagere tarieven en de hogere vrijstelling voor erfbelasting, namelijk door het opstellen van een samenlevingscontract. Door het samenlevingscontract worden samenwoners onder bepaalde voorwaarden voor de erfbelasting gelijkgesteld aan gehuwde en geregistreerde partners.
Indien u langer dan (een onafgebroken periode van) vijf jaar samenwoont op hetzelfde adres volgens de gemeentelijke basisadministratie (GBA) wordt u automatisch aan gehuwden en geregistreerde partners voor erfbelasting gelijkgesteld.
Dit is anders indien u korter van vijf jaar op hetzelfde adres volgens de GBA samenwoont. Wilt u in dat geval in aanmerking komen voor de hogere vrijstelling en lagere tarieven, dan dient u vanaf 1 januari 2012 gedurende zes maanden voorafgaand aan het overlijden:
- meerderjarig te zijn;
- een gezamenlijke huishouding te hebben gevoerd, waarvan blijkt uit een inschrijving in de
- gemeentelijke basisadministratie (GBA) op hetzelfde woonadres;
- een wederzijdse zorgverplichting hebben die is aangegaan bij een notariële akte (samenlevingscontract), behoudens overgangsregeling welke geldt tot 1 januari 2012 (zie onderstaaand);
- geen bloedverwanten in de rechte lijn bent (met uitzondering van mantelzorger);
- en niet met een ander aan deze voorwaarden voldoen.
Met de invoering van de nieuwe Successiewet per 1 januari 2010 heeft de wetgever bepaald dat voor samenwoners die korter dan vijf jaar samenwonen een overgangsregeling geldt. Deze overgangsregeling houdt in dat ingeval u of uw partner binnen de overgangsregeling komt te overlijden u voor de erfbelasting gelijk wordt gesteld aan gehuwden en geregistreerde partners, ondanks dat u nog geen samenlevingscontract heeft opgemaakt.
De overgangsregeling komt per 1 januari 2012 te vervallen. Dit houdt in dat u na 1 januari 2012 een samenlevingscontract dient te hebben, wilt u, als samenwoners, gelijkgesteld worden aan gehuwden en geregistreerde partners. Er dient dan immers aan alle voorwaarden (1. tot en met 6., alsmede zes maanden samenwonen ingevolge de GBA) te zijn voldaan.